|
Lớp Phật Pháp Căn Bản 53 Thứ Năm, ngày 08/05/2025 🟠 12 Duyên Khởi Lý Ngọc Nga ghi chép bài. Hôm nay chúng ta học qua một tiêu đề khác của bộ "Sammohavinodanī" đó là học về 12 Duyên Khởi. 12 Duyên Khởi là một giáo lý rất là quan trọng, mà nội dung thì rất là sâu, rất là rộng, nó sâu nó rộng đến mức mà chúng ta tuyệt đối có thể nói, hoàn toàn có thể nói là toàn bộ Tam Tạng chỉ có nội dung là đào sâu, mở rộng và giải thích 12 Duyên Khởi. Nói như vậy không có sai và trong kinh cũng có câu là: - "Ai thấy được Pháp là người đó phải thấy được Duyên khởi, mà ai thấy được Duyên khởi nghĩa là người đó thấy Pháp". Có câu đó, giống như: - "Ai thấy ta là thấy Pháp, thấy Pháp là thấy ta" vậy đó. Có câu đó. Giáo lý Duyên Khởi nó sâu như vậy, tại sao nó sâu? Bởi vì chúng tôi phải nói rõ, đó là cái room này là dành cho đại chúng không chuyên, vừa rồi trong khóa học 2 tháng ở Kālāma chúng tôi có điểm sơ qua cái này, mà dĩ nhiên sơ nhưng vẫn là sâu hơn buổi giảng này, bởi vì cái đó mình giảng trong nhiều ngày, rồi sau đó chúng tôi về Pháp trong một tuần, tôi cũng giảng về giáo lý Duyên Khởi. Thì bữa nay trong lớp ngày thứ năm này chúng ta lại quay lại với đề tài Duyên Khởi này lần nữa. Thì trước hết Duyên Khởi là cái gì? Chữ Duyên Khởi này nó từ hai chữ Pāḷi đó là chữ Paṭiccasamuppāda, hay là Paṭiccasamuppañna, hai chữ này đồng nghĩa. Hai chữ này nó có nghĩa Paṭicca nghĩa là nương tựa, nương dựa, Samuppañna là xuất hiện hay là sinh khởi. Tức là Đức Phật Ngài dạy rằng toàn bộ mọi thứ trong trời đất này, từ mặt trăng, mặt trời, rồi cho tới đại dương, núi cao, rừng sâu, phố xá, con người, chim muôn, súc vật, trên bờ, dưới nước, tất cả từ côn trùng cho tới con voi, cá nhà táng, nhật nguyệt, tinh tú, thì tất cả mọi thứ đó không tự nhiên mà có. Và tôi cũng phải nói rõ, tiêu đề này là mình giảng ít nhất là (một) tháng mới xong. Bởi vì (một) tuần mình chỉ giảng có tiếng đồng hồ, phải không? Mà giáo lý này phải giảng tới (bốn) tuần là quá ít. Nghĩa là giáo lý này mà giảng (một) tháng mới đã, chứ còn giảng (bốn) tuần thì có (bốn) tiếng, thì nó không tới đâu hết. Thì đương nhiên mình cũng có kết nối, gọn thì chỉ có 15 phút thôi, nói kiểu đó là nói cho có, phải không? Còn nói cho đàng hoàng thì bà con phải có một lớp học tại Việt Nam, hay là tại Kālāma, hay là tại Châu Âu, học liên tục mỗi ngày đó trong vòng một tháng, hai tháng, ba tháng, tùy duyên, nha. Chứ con giảng kiểu này là sương sương. Bây giờ tôi quay lại, mọi thứ trong trời đất này nó không tự có và cũng không do một đấng tối cao tạo ra hết. Và tất cả nó do các điều kiện, các nhân tố, các duyên tạo nên, đó là cái thứ nhất. Con đường tới của nó, điểm xuất phát của nó là do vô số điều kiện, vô số nhân tố tạo nên, dẫn tới. Thứ hai nữa là bản chất và cấu trúc của nó không có gì là (một), nó do nhiều nguồn đến, đúng. Và gọi là "nó" đây mình thấy số ít, trong văn phạm chữ "nó" là số ít, chứ thật ra không có cái gì là một. Bản thân mỗi thứ trong trời đất này, mình kêu là "mỗi" cũng là số ít nữa, phải không? Chứ thật ra cái gì mình gọi là cái đó, thí dụ như chiếc lá, hay là ngọn đèn, giọt nước, thì nó là một sự tổng hợp, một sự tổng hòa của vô số thành tố, nhớ nha. Nghĩa là mọi thứ trên trời đất này, chuyện đầu tiên là nó phải dựa vào vô số điều kiện nó mới xuất hiện, đó là cái nguồn đến. Và bản chất của nó, cấu trúc của nó là một khối tổng hợp của vô số thứ, dầu đó là một giọt nước biển hay là nước mắt, hay là một giọt sương, cũng là vô số điều kiện. Tôi nói biết bao nhiêu lần, đó là nụ cười trên môi mình, mình tưởng miệng mình, môi mình, răng mình, mình muốn. No. Không có đơn giản đâu. Bây giờ nó động đất rầm rầm ngoài kia mình có cười nổi không? Rồi trong người mình đang bị một cơn đau gọi là ngặt nghèo, quặn thắt nào đó mình có cười nổi không? Rồi sáng giờ ở nhà mình là vợ chồng, con cái, Cha Mẹ, Ông Bà gây gỗ tưng bừng, mình có cười nổi không? Rồi pháp luật truy nã, rồi kẻ thù truy sát, rồi chủ nợ thì kiếm tìm mình đầu này đầu kia, truy lùng mình, phải không? Và (ba) cái truy đó, truy nã, truy sát, và truy lùng, mình đang bị "truy", cái đó thì làm sao mình cười nổi? Nợ nần nè, pháp luật nè, bệnh hoạn nè, gia đạo nè, phải không? Nợ nần, pháp luật, rồi gia đạo, rồi bản thân thì bệnh hoạn, hoặc là bữa đó mưa to, gió lớn, động đất, núi lửa, thiên tai, bảo tố, thì làm sao mình cười, phải không? Cho nên nó phải có rất là nhiều sự hỗ trợ từ nhiều phía, thì mình mới cười được (một) cái trong vòng (hai) giây, phải không? Chứ không phải muốn cười là cười. Phải vô sự mới cười được. Đấy. Cho nên chuyện đầu tiên là mọi thứ nó phải do nhiều cái tác động, nhiều cái điều kiện nó mới xuất hiện. Và thứ hai, khi nó xuất hiện mà nó tồn tại như vậy, nó không có gì là (một), mà bản thân mỗi thứ nó lại là một khối tổng hợp. Mình học Duyên Khởi để mình thấy ra cái gì? Mình thấy ra (hai) chuyện: - Mọi thứ do Duyên mà có. - Và sự hiện hữu, sự tồn tại của mỗi thứ trên đời này, từ tinh thần tới vật chất, đều là một khối tổng hợp của rất là nhiều thứ. Đó là (hai). Và tại sao mình phải học giáo lý Duyên Khởi? Tại sao vậy? Ngoài chuyện để mình hiểu được, thế nào là cấu tạo của cái gọi là "Dòng Luân Hồi"? Thế nào là hành trình gọi là "Nhân Quả Báo Ứng", phải không? Để hiểu được (hai) cái đó, thì còn có cái thứ (ba) nó mới quan trọng. Đó là mình hiểu, mình học giáo lý Duyên Khởi để mình thấy rằng đó là mình nè, cái gọi là mình, hay là ông ấy, bà ấy, phải không? Nó, họ, phải không? Bọn chúng, phải không? Thì chỉ là một khối tổng hợp do vô số điều kiện tạo nên. Thì nhờ vậy đó, từ cái đồng hồ Rolex, cho tới cái Villa bên bờ hồ Thụy Sĩ, cho tới một món hàng hiệu trên tay, hay là trên người của mình, tất cả đó là do vô số điều kiện tạo nên. Chuyện mà mình thích nó, hay ghét nó, cũng là do vô số điều kiện tạo nên. Nó chỉ có giá trị rất là tương đối, bản thân món đồ đó, giá trị nó là một thứ ước lệ, mặc định, phải không? Và cái thích, cái ghét của mình nó cũng phải dựa vô số, phải dựa trên rất là nhiều điều kiện, chứ giá trị món đồ nó không phải là hằng số bất biến, mà cái thích của mình nó cũng phải dựa trên rất là nhiều yếu tố, rất là nhiều điều kiện, chứ không phải khơi khơi mình thích. Thí dụ như bây giờ một ông mà dân tộc thiểu số trong rừng Amazon đi, hoặc trên Trường Sơn, mà mình đưa ổng cái đồng hồ Rolex, hoặc là một viên kim cương mà 3 Carat thì thử coi họ có thích không? Hả? Trên đó là một bộ cồng chiêng (chín) cái, phải không? Một bộ chiêng, một bộ cồng bằng đồng, là họ thích. Một vài vòng kiềng tay hoặc kiềng chân mà bằng bạc, phải không? Vậy là đối với họ là hạnh phúc rồi, một bộ cồng chiêng, hoặc một bộ vòng tay, kiềng chân bằng bạc, hoặc là vài ba con trâu, hoặc vài ba bộ váy đầm xòe mà của bộ thổ cẩm đó, toàn bộ hạnh phúc của người trên đó. Trong khi mình ở dưới phố, mình là dân Sài Gòn, mình là dân Paris, mình là dân New York, mình là dân Houston, dân Cali, mà mấy cái món nãy giờ tôi kể quý vị thấy có thích món nào không? Nguyên bộ cồng chiêng, rồi vài cái váy thổ cẩm, phải không? Rồi vài chiếc kiềng, chiếc vòng bằng bạc, nó đâu có đủ cho mình thích. Nhưng mà đối với một số bà con thượng du của mình, bao nhiêu đó là nhiều lắm rồi. Nha. Như vậy thì mình thấy bản thân cái thích và cái không thích nó cũng là một cái gì đó mặc định và ước lệ, nó phải dựa trên vô số điều kiện, rồi bản thân cái giá trị của những thứ mình thích, mình ghét, nó lại cũng là mặc định, là ước lệ, rất là tương đối, nó là giả lập, nó là giả hợp, chứ nó không có gì là tuyệt đối hết. Mà chính vì mình không hiểu mấy cái điều này nè, chính vì không hiểu mấy cái này là đồ giả, không hiểu mọi thứ là đồ giả, mình không hiểu rằng mọi thứ hễ là giả thì nó là khổ. Vì sao? Là vì nó là giả. Mà mình đi thích cái giả, đi tìm cái giả là một hành trình. Tìm được rồi giữ nó là một hành trình. Và giữ không được nó lại là một chuyện khác nữa. Cả (ba) cái đó đều khổ hết: - Tìm cũng khổ, - Giữ cũng khổ, - Mất cũng khổ. Mà giả định giữ được nó đó, mà nó không còn được như buổi đầu cũng khổ. Hoặc giữ được nó tiếp tục như thuở ban đầu, nhưng mà lòng mình đối với nó không còn như ban đầu nữa cũng khổ. Nó thay đổi mình cũng khổ, mà lòng mình đối với nó thay đổi mình cũng khổ. Đi tìm nó là đau khổ, giữ nó là đau khổ, mà mất nó cũng đau khổ. Đó là cái mình thích đó nha. Còn cái mình ghét nè, né không được là khổ, đó là cái mình ghét. Còn cái mình thích thì cái khổ nó dài hơn chút. Còn cái mình ghét thì lẹ lắm. Né không được là khổ, thì một phát một, phải không? một phát là né không được là khổ. Cái gì mình ghét, cái gì mình sợ, cái gì mình không ưa, phải không? Cái gì mình kỵ mà mình né không được là mình khổ. Còn nói về cái mình thích thì cái mật ngọt mà nó đem lại cho mình chỉ được 1% hoặc 1 phần ngàn thôi, mà vị đắng nó đem lại cho mình thì không bờ bến nào, đó là vô cực, vô hạn, vô số, vô lượng, vô biên, phải không? Thử lấy một người vợ, một người chồng thì biết, rồi có một đám con thì biết, có cái nhà thì biết, có miếng đất, có chiếc xe thì biết, cái ngọt ngào mà từ vợ chồng, con cái, nhà đất đem lại nó chỉ 1% cho tới 1 phần ngàn thời gian thôi. Trong khi vị đắng đổ mồ hôi, sôi nước mắt vì mấy cái thứ tào lao đó thì nó chiếm tới 100, 1000 lần thời gian mà mình hưởng thụ và sung sướng, bị vì mình nói nôm nay na là ngu, mình ngu quá, còn nói văn chương trong đạo là mình vô minh, mình không thấy rằng thích ghét đều là khổ. Và chính vì không có thấy được mọi thích ghét đều là khổ, mọi hiện hữu đều là khổ, phải không? Cho nên là mình mới gọi là đầu tư, đầu tư có hai cách, đầu tư bằng cách là lăn xả và làm toàn chuyện tầm bậy không. Buôn thần bán thánh, mãi quốc cầu vinh, đâm cha chém chú, lật lọng, lừa đảo, lươn lẹo, phải không? Sát sanh, trộm cắp. Còn hai nữa là mình đầu tư cái sung sướng, trốn khổ, tìm vui bằng cách là làm các hạnh lành, để hưởng quả nhân thiên, nếu có kiếp sau. Thì như vậy, chính vì không hiểu được mọi thứ là khổ, cho nên mới thích cái này, thích cái kia, mà chính vì thích cái này cái kia chính là thích trong khổ. Mà thích trong khổ có nghĩa là đầu tư trong khổ. Mà đầu tư bằng cách nào? Đầu tư bằng cách là cứ cắm đầu gục mặt vô trong cái khổ, là tự nhiên nó đẻ ra cái khổ mới. Như vậy thì chính vì không có hiểu được sự thật đầu tiên: - "Mọi thứ là khổ". Cho nên không có hiểu được cái thứ hai đó là: - "Thích cái gì cũng là thích trong khổ". Mà thích trong khổ là đầu tư khổ, từ chuyện mà dốt (hai) cái này, nó dẫn tới cái dốt thứ (ba), đó là không hề biết rằng: - "Muốn thoát khổ là đừng có thích nữa". Mà tại vì mình không có tin, mình thấy rằng cái thích và cái sướng nó phải gắn liền nhau chứ, phải không? Bây giờ mình muốn sướng thì mình phải thích chứ, mình hiểu vậy đó. Mình nghĩ là muốn sướng phải thích, có được cái mình thích là sướng, đấy. Mà bây giờ kêu muốn hết khổ đừng có thích nữa thì, hiểu sao ta? Thế là Đệ Tam Thánh Đế là Diệt Đế là mình dẹp qua một bên luôn, khỏi hiểu luôn, mà khi (ba) cái đầu nó dốt thì làm sao mình hiểu được cái đế thứ (tư)? Đế thứ tư là cái gì ta? Là sống và hành động bằng (ba) cái nhận thức vừa nói, sống và hành động bằng (ba) cái nhận thức về Khổ, về Tập, về Diệt đế, sống và hành động bằng (ba) cái nhận thức đó chính là con đường Thoát Khổ. Kể ra thì nó là Bát Chánh Đạo hoặc là Thất Giác Chi, là Ngũ Căn, Ngũ Lực, Tứ Như Ý Túc, Tứ Niệm Xứ, Tứ Chánh Cần tùm lum, nhưng mà nói cho nó dễ hiểu nhất, chỉ là sống và hành động bằng ba cái nhận thức về (ba) Đế trên, (ba) Đế trước, sống và hành động bằng cái nhận thức đó thì chính là con đường Thoát Khổ. Mà khi mình không hiểu được Đế đầu tiên, không hiểu được mọi thứ ở đời khổ, thì là nó kẹt luôn ba cái sau. Như vậy thì chính vì vô minh, nghĩa là không hiểu được mọi thứ là khổ, mà hiểu theo nghĩa đó đó, phải không? Đa phần mình nói tới khổ là mình chỉ hiểu khổ cảm giác thôi, có nghĩa là khổ thân, khổ tâm thôi, bức bối, đau nhức, tê mỏi, bệnh tật, già nua, chết chóc, những cái khổ cảm giác, chứ mình không biết nó có khổ thứ hai còn ghê hơn khổ cảm giác, đó là khổ bản chất. Khổ bản chất là cái gì? Bất cứ cái gì mà trên đời này nó có mặt đều là khổ bản chất hết. Bởi vì sao? Vì không có cái gì trên đời này nó không lệ thuộc các điều kiện mà có, nó có rồi cũng do vô số điều kiện mà nó biến đổi rồi mất đi, thì bản thân bất toàn, bất trắc đó đó, nó lại là khổ, gọi là khổ bản chất, phải không? Khổ bản chất. Mà nó xui một chỗ là mình không có hiểu cái đó, mình cứ nghĩ khổ là chỉ hiểu có một nửa chữ khổ thôi, hiểu khổ cảm giác thôi. Tôi ví dụ 1000 lần, 1 triệu lần rồi, mình chỉ thấy khổ cảm giác, mình là đứa con nít thôi, tức là mình thấy bị Má đánh, rồi bị té nè, là đau, phải không? Trời nắng nóng, trời lạnh là đau, là khổ, chứ mình không có hề hiểu rằng đi bên cạnh người xấu là khổ, xa người thân là khổ, làm biếng học là tương lai khổ, lì lợm, nhiều tật xấu là sau này lớn lên khổ, mấy đó nít nó không có thấy, nít nó chỉ thấy té đau là khổ nè, đói là khổ, tè ở trong quần là khổ nè, bị nhéo, bị ngắt, bị đánh nè, phải không? là khổ nè. Nó chỉ hiểu cái khổ theo tầm của con nít thôi, chứ còn nó không biết rằng cái khổ người lớn kinh khủng lắm, cái khổ người lớn nhiều lúc nó tới trong cả nụ cười nữa, đấy. Mà con nít nó không có thấy, nó khổ chỗ đó, con nít nó không có thấy. Là mình nói chuyện đời đó nha, nhận thức của đứa bé về chữ khổ nó khác người lớn, người lớn mình thấy nhiều khi đi ăn uống tiệc tùng với mấy người mà chủ nợ là mình cũng lo chứ, vừa ăn mà vừa lo, miệng thì cười chứ cũng lo, không biết mình phải mua lòng nó để nó cho mình vay, phải không? Mà vay kiểu nào, trả không được là phải đi trốn, hoặc là vô tù, trả không được là chỉ có hai chữ, (một) là trốn, (hai) chữ tù thôi, chứ giờ làm sao? Mà đứa bé nó 3, 4 tuổi đâu có biết, nó thấy nhà có tiệc tùng, có xe hơi, có khách khứa, thấy Ba Má, Ông Bà vui cười nó tưởng đâu là vui, chứ không, người lớn trưởng thành họ biết, người lớn đầu óc tỉnh táo, phải thêm chữ tỉnh táo chứ còn thứ mà "ba vớ" bây giờ nhiều lắm, bây giờ toàn là sống lâu chứ không có trưởng thành. Bây giờ cái thứ mà hài nhi tóc bạc nó nhiều lắm, thời này nè. Cho nên Phật không có ra đời. "Hài nhi tóc bạc" nghĩa là già khú rồi mà cái đầu còn như nít vậy. Chứ còn nếu một người trưởng thành đàng hoàng, đầu óc trung bình thôi, hiểu rằng cơ hội để mình cười nó ít hơn cơ hội để mình khóc. Ngồi yên để ý đi, ngồi yên, nhắm mắt lại coi, thân xác này nè, cảm giác khó chịu nó nhiều hơn là dễ chịu, rồi ngồi yên để ý tâm hồn, tinh thần của mình ray rứt, bồn chồn, âu lo, sợ hãi, hờn giận, tức tối, nó nhiều hơn là sự nhẹ nhàng, sự vui vẻ, sự thoải mái, sự thanh thản, ngồi kỹ, ngó kỹ lại coi. Mấy vụ này nít nó không có biết, con nít hể mà cho nó ăn rồi chuyện trời sập, lát nữa trời sập tính, bây giờ thức ăn được ăn ngon, được Bố Mẹ bồng bế, hôn nựng, rồi khen ngợi, xoa đầu vuốt má, vậy là hạnh phúc rồi. Mà chính vì mình không hiểu cái này là khổ, cho nên sao ta? Từ cái chỗ vô minh ở trong Bốn Đế nó dẫn đến chuyện gì? Tạo ra các nghiệp. Bữa nay tôi chỉ giảng sơ cái sườn thôi, sườn về Duyên Khởi thôi nha. Rồi mấy bữa học sau sẽ giảng sâu. Chính vì mình không có hiểu được mọi thứ đó là khổ, thích cũng là khổ và đầu tư trong khổ. Cho nên mình tạo các nghiệp thiện ác, để chi ta? Tạo các nghiệp tầm bậy thì luân hồi trong cõi khổ, còn tạo các nghiệp lành là luân hồi trong cõi vui. Mà mình nghe chữ luân hồi mình thấy ớn, nghe nói trong cõi vui thì mình thích, nhưng mà không phải, nó giống nhau thôi, khác nhau có cái là khổ gián tiếp với khổ trực tiếp Bây giờ mình giả định là do phước xưa, bây giờ mình sanh ra giàu, khỏe, đẹp, giỏi, đúng không? Giàu nè, khỏe nè, khỏe là không có bệnh này, bệnh kia đó, đẹp nè, rồi giỏi là bằng cấp một túi luôn, bằng này bằng kia là một rổ luôn, phải không? Bằng này bằng kia, bằng xịn, bằng nước ngoài chứ không phải là bằng do chạy chọt nha. Đại học tại chức là cái đó dỏm không có xài được, phải không? Ba cái thứ mà bằng mua, bằng bán, là không có nói nha, bằng giả, bằng dỏm là không có nói. Bằng xịn. Còn bây giờ mình giàu nè, mình giỏi nè, mình đẹp nè, mình khỏe nè, đàn bà 3 vòng, đàn ông 6 múi, phải không? Ngon lành. Rồi sao ta? Thì nó sống tới 90 tuổi thì trở về Zero, sống tới 90 là nó về Zero hết, chứ bây giờ là sao? Nó tới 90 rồi bây giờ làm sao? Cho nên bây giờ về trời, sống mà hết tuổi thọ trên đó thì nó đi đâu ta? Nó leo cây mà đến lúc mà nắng tắt mỏi tay thì sao ta? Nó xuống đất, về gốc, cũng vậy, về trời cõi nào đi nữa mà nó mãn thọ rồi nó phải trở về gốc tức là cái chỗ thấp nhất. Trở về 4 đường đọa, không có đi đâu hết trơn, tin chắc đi. Không có đi đâu hết. Lâu lâu gặp Phật tổ, Thánh hiền ra đời mình lên mình cúng dường, nếu mà mình có duyên đắc đạo thì là quá ngon lành rồi, nếu mà không, cúng dường "ba xí ba tú" gì đó, xong nhờ phước về trời đó là, sao tôi kêu "ba xí ba tú?" Có nghĩa là cúng dường mà lòng không có cầu đạo giải thoát. Về cõi trời hưởng cho đã đời ông địa xong rồi, đến lúc mà nó mãn rồi, nó hết phước rồi thì nó trở về chỗ thấp nhất, mà chỗ thấp nhất là chỗ nào? Gốc cây. Tức mình leo hết nhánh này, nhánh kia, đọt này, ngọn nọ cho đã, cuối cùng là nó kiệt sức thì đi đâu? Nó về gốc. Cũng vậy. Phước hết là đi đâu ta? Trở về chỗ thấp nhất. Rồi lâu lâu do một tiền duyên quá khứ xa xôi nào đó nó moi mình từ dưới ống cống lên làm người được tăng nữa, mà nếu nó gặp Minh sư, Thiện hữu, thì không nói gì, còn nếu mà gặp cái thứ Tà sư, Ác hữu, là nó nói tầm bậy tầm bạ, nó xúi dại xúi ngu là lọt xuống nữa. Cứ như vậy. Cho nên là do Vô Minh không biết mọi thứ là khổ, nó không cầu giải thoát, nó không hướng tới giải thoát, mà nó hướng tới chuyện gì ta? Trốn khổ tìm vui. Khi mà nó không hiểu mọi thứ là khổ, thì nó mới có hình thành ý niệm trốn khổ tìm vui. Mà thật ra cái nào cũng khổ hết. Mà đằng này anh không chịu thấy mọi thứ là khổ, mà anh lại chia ra (hai) mới ghê chứ. Chia ra (hai) có nghĩa là, thay vì mình thấy nó cứ độc tài là xài không được, còn đằng này nó chia ra, chia ra Hitler đỡ hơn Pol Pot, nó kẹt cái chỗ đó, nó chia ra mà trong khi hai ông thầy đó là mình nên tránh tuyệt đối, đằng này không, tự nhiên nó chia ra, đằng này mình phải thấy hai ông đó là hai ông độc tài là mình phải xách dép mình chạy, mình chỉ cần liệng dép chạy luôn, đằng này không, tự nhiên cứ chia ra Hitler đỡ hơn Pol Pot, chia ra Pol Pot đỡ hơn Hitler. Chia ra xong cắm đầu vô trong đó, chứ đúng ra mình thấy độc tài là phải né rồi, nhưng mà không, tự nhiên chia ra. Giống như lấy vợ vậy, tự nhiên gái nhà lành đàng hoàng giáo dục không chịu lấy, tự nhiên chia ra bên là gái điếm, bên vũ nữ, hoặc là chồng, thằng thì đá gà, thằng thì cá độ, thì hỏi chứ thằng nghiện xì ke, thằng thì nghiện đánh bài, mà đã mình thấy thứ đó là mình đừng có xáp vô, còn đằng này không, tự nhiên lấy một cái thấy ghê rồi bắt đầu chia ra, chia coi cái nào tốt hơn mới đi theo cái đó, mà ngay hồi đầu Đức phật Ngài đã dạy, Ngài nói thế này nè: - "Dầu gái điếm hay là vũ nữ phải né, đánh bài hay là cá độ phải né, xì ke hay là nghiện rượu, thuốc lắc là phải né". Ngài đã nói, Ngài nói thấy cái đó là phải né, đằng này mình không, mình không tin lời Ngài, tự nhiên thằng đánh bài, thằng cá độ, thay vì mình né, tự nhiên mình chia hai ra, thằng đánh bài đỡ hơn cá độ, nghiện rượu đỡ hơn nghiện xì ke, rồi gái điếm thì đỡ hơn vũ nữ, vũ nữ thì đỡ hơn gái điếm. Mà chia ra chi? Cái thứ đó ngay từ đầu là mình đã gạt hẳn rồi, đằng này mình móc nguyên một rổ ra mình chia. Mà trong vũ trụ này nó mênh mông bao nhiêu thứ để mình đi, bao nhiêu thứ để mình lựa, mình lựa ngay cái rổ mà trời ơi ngày kia mình liệng, mình lại hốt ngay rổ đó, lấy rổ đó mới lựa này tốt hơn này. Chính vì không thấy mọi thứ là khổ, cho nên nó mới đi đến một nhận thức là: - "Thích cái này ghét cái kia". Mà hễ có thích, ghét, thì sao ta? Nó hình thành sướng, khổ. Có thích, ghét, là nó có sướng, khổ. Có được cái mình thích là sướng, mà chịu đựng cái mình ghét lại là khổ. Mà bây giờ để trốn khổ, tìm vui, có được cái thích mà né cái ghét, phải làm sao ta? Nó có hai hướng: - (Một) là hành thiện, - (Hai) là làm ác. Thì cái đứa hành thiện này nó về trời ít bữa cũng lọt xuống. Còn đứa làm ác nó bị đọa là khỏi nói rồi, nó nằm đó chờ mấy thằng quỷ kia xuống thôi. Rồi, xong. Đó là "Vô Minh Duyên Hành". "Hành Duyên Thức" là sao? Hễ khi mà nó tạo ra các nghiệp thiện ác thì sao ta? nó phải, "Thức" ở đây trong A Tỳ Đàm nói đó là các tâm quả. Trong chú giải là 32 tâm quả. Có nghĩa là, hễ có vô minh nó tạo ra nghiệp thiện ác, thì từ đó nó tạo ra cái gì? Tạo ra quả thiện ác. Mà quả gồm có (hai) mới ghê chứ. "Thức" ở đây là quả đó, quả này gồm có hai, tức là: - Quả tái sinh, - Quả binh sinh. Quả tái sinh tức là tâm đầu thai đi vào các cõi, cõi sướng và cõi khổ. Mà thật ra cõi sướng, cõi khổ là để nói cho thành phần tào lao cho nó nghe, nó sợ, nó tu. Chứ mà nếu nói rốt ráo: - "Khổ gián tiếp" với "Khổ trực tiếp", - "Khổ liền" với "Khổ chờ". Chỉ như vậy thôi, chứ không có bên nào sướng hết, nhưng mà bây giờ mình phải chia hai ra cho người ta nghe, họ mới nghe họ mới tu, phải không? Chứ còn khổ quá là nó nghe nó sợ, nó điên luôn, phải không? Thì bây giờ mình cứ giả định vậy đi. Giả định mình gọi là cõi sướng, cõi khổ. Thì hễ có nghiệp thiện ác là "Vô Minh Duyên Hành", rồi "Hành Duyên Thức", "Thức" đây là các Quả Thức. Quả này gồm có (hai), đó là tâm đầu thai, là "quả bình sinh" và "quả tái sinh". - Quả tái sinh có nghĩa là tâm đầu thai đưa vào các cõi. - Quả bình sinh là cái gì? chính là 6 Căn trong đời sống của mình, 6 Căn thường nhật, là cái gì ta? Lúc thấy cái này, lúc nghe cái kia, ngửi, nếm, đụng, mấy cái đó đó. Tức là do thích trong 6 Trần thì mình phải đẻ ra kiếp sau mình phải tiếp tục có 6 Căn. Nhưng mà có một điều là thằng Tèo nó thích trong 6 Trần nó thích ăn, thích ngửi, thích nhìn, thích nghe, nhưng mà nó có tạo công đức, cho nên đời sanh ra đương nhiên là nó có 6 Căn, nhưng mà 6 Căn của nó biết được 6 Trần như ý. Nó nghe được cái nó muốn nghe, nó nhìn được cái nó muốn nhìn, nó ăn được cái nó muốn ăn, nó thấy được cái nó muốn thấy, phải không? Du thuyền, máy bay, du lịch Bắc Âu, Thụy Sĩ, nó đi tè le hết, phải không? Gọi là 6 Căn như ý. Còn thằng kia nó cũng thích 6 Trần nhưng mà nó không có công đức, nó đẻ ra cũng có 6 Căn, nhưng mà cả đời nó chỉ biết 6 Trần bất toại thôi, phải không? Cả đời chỉ thấy những cái mình không muốn thấy, nghe những cái mình không muốn nghe, ngửi, nếm, đụng, mấy cái mình không muốn, phải không? Như vậy thì cái gọi là "Hành Duyên Thức" là vậy. "Thức" đây nghĩa là 32 Quả. Và 32 Quả gom lại còn có 2 thôi, đó là: - Quả bình sinh, - Quả tái sinh. Quả tái sinh là tâm đầu thai, là Visa vào trong các cảnh giới đó, còn Quả bình sinh tức là đời sống sau khi mình đã vào quốc gia đó mình sống kiểu gì, phải không? Mà nói sống cho nó sang, thật ra nó là hoạt động 6 Căn của mình nó ra sao? Phải không? Anh có phước thì hoạt động 6 Căn anh là gì ta? Là anh biết toàn 6 Trần như ý. Còn mà anh vô phước thì 6 Căn của anh nó biết toàn là 6 Trần bất toại. Xong chưa? Rồi. Tới chỗ này bắt đầu nó rối nè, khi mà do có nghiệp thiện ác nó mới dẫn tới cái gì? Nó mới dẫn tới cái gọi là các tâm quả. Mà hễ có tâm quả thì trong đó hồi nãy có nói rồi. Quả nó có (hai), đó là quả tái sinh và quả bình sinh, đúng không? Thì bây giờ do chính (hai) cái này nè, mình mới đầu thai vô cõi này, cõi kia, đó mới bắt đầu "Thức Duyên Danh Sắc". "Danh Sắc" là danh sắc đầu đời đó. Có nghĩa là từ cái chỗ đó nó mới có cái đầu đời. Tâm đầu đời, tâm đầu thai chung vô cửa nào ta? Cửa khổ hay cửa vui? Đấy. Và tùy thuộc vào chuyện mà mình tạo nghiệp gì mà mình sanh ra ở cõi nào? Ở cảnh giới nào? Ở chủng loại nào? Và ở cảnh giới đó, ở chủng loại đó, mình có đủ 6 căn hay không? Vụ này lớn chuyện à nha. Đó. Nó có những cảnh giới chỉ có (một) Căn thôi. Đó là cõi "Phạm Thiên Vô Sắc" người ta chỉ có Ý Căn thôi. Rồi tới cõi "Phạm Thiên Hữu Sắc" là cũng chỗ mấy ông tu thiền thôi, nhưng mà mấy ổng còn lại (ba) Căn. Tức là "Nhãn, Nhĩ và Ý Căn", tức là mấy ổng chỉ có thấy, mấy ổng chỉ có nghe và thiền định tư duy thôi, chứ mấy ổng không có vụ mà ngửi, nếm, đụng, là không có, phải không? Mấy ổng không có khứu giác, vị giác, và xúc giác như mình. Mấy ổng không có không phải là tật nguyền. Mấy ổng không có là do mấy ổng không có cần. Ở đời này nó có hai trường hợp: - Không có là do mình nghèo, - Không có cái gì đó là do mình không cần. Rồi có những chúng sanh mà nó có đủ 6 Căn. Thí dụ như mình nè, nhân loại mình có đủ 6 Căn, ở cõi nào phải có 6 Căn mà mình lại không có đủ, thì trường hợp đó gọi là khuyết tật. Còn cái cõi mà người ta không cần, người ta chỉ có 3 Căn, thì cái đó được gọi là viên mãn, phải không? Nhưng mà trường hợp như cõi mình, cõi này mình phải nhìn thế giới qua 6 cửa, mà bây giờ mình có 3 cửa, như mình đẻ ra mình bị mù, bị điếc, thí dụ vậy. Thì coi như là mình chỉ có 3 cửa, 4 cửa gì đó thôi, là coi như bị khuyết tật, nhưng mà vụ đó để mình nói sau nha. Bây giờ mình phải nói là do Vô minh nó mới có các Nghiệp thiện ác là Hành. Do Hành nó mới có Quả thức. Do có Quả thức nó mới có Tâm đầu thai. Bây giờ bắt đầu nghe nè, "Danh Sắc Duyên Lục Nhập", và "Lục Nhập" tức là 6 Căn, thì dầu nó có mấy Căn không cần biết, nhưng mà hễ có 6 Căn thì sao ta? Nó bèn có gì? Nó bèn có hoạt động 6 Căn. Và hoạt động của 6 Căn là gì? Là thấy, nghe, ngửi, nếm, đụng, và tới chỗ này người học A Tỳ Đàm học ẩu, tự học hoặc là Sư Phụ không có nói kỹ, cứ hiểu lầm tưởng là nguyên tắc mà "Vô Minh Duyên Hành" là vô minh nó nằm tòn ten ở trên, bắt đầu nó mới dẫn tới các Nghiệp thiện ác, No. Phân tích cho nghe vậy thôi. Chứ trong 1 phút trôi qua đó là mình có đủ 12 Duyên Khởi trong đầu mình, tại nó xui một chỗ là tôi đang giảng không có tấm bảng ở đây, phải không? Có tấm bảng ở đây đó, thì tôi nói chuyện dễ, còn đằng này tôi nhắm mắt tôi giảng, mà bà con chỉ có thể trông cậy vào những gì tôi nói thôi, chứ bà con đâu có thấy tôi minh họa, đúng không? Khổ vậy đó. Kỳ rồi mà tôi giảng, tôi dạy bên Pháp có tấm bảng, mà bên đó vui lắm, dân Tây nó ăn cho ngon, nó mặc cho đẹp, phải không? Mà trong khi đó tấm bảng, nó kiếm tấm bảng cở này, nó nhỏ như bảng mà người ta ghi xổ số, kết quả xổ số vậy đó, bút mà bút marker nó chơi cho một rổ, mà coi như nó chỉ có cây có mực thôi. Dạy học bữa đó ta nói nổi điên lên luôn, mà kệ nó, lúc đó tôi cũng tính nổi sùng rồi, nhưng mà tôi chực nhớ còn đỡ hơn giảng online, giảng online đâu có chỗ nào để chúng tôi quơ quơ đâu, phải không? Chứ cái này bắt buộc phải có minh họa. Phải có minh họa. Do mình tạo nghiệp thiện ác mình mới có tâm đầu thai, tâm đầu thai mình mới có 6 Căn, và từ ngay trong lúc mà mình gọi là sống đó, "tôi" sống, "ông" sống, "bà" sống, phải không? Đời sống của tôi thế này thế kia, đời sống thật ra sống nó chỉ là hành trình hoạt động của 6 Căn. Trong đó gồm có gì ta? Gồm có mắt, tai, mũi, lưỡi, rồi gồm có 6 Xúc, 6 Thọ, là sao ta? Cứ mỗi lần mình nhìn là biết bản thân cái mình gọi là nhìn nó là sự gặp gỡ của Căn, Cảnh và Thức. Bản thân cái nhìn. Mà tại sao Ngài xé ra chi vậy? Ngài xé ra cho mình thấy mình là đồ giả. Không hề có chiếc xe trong đống phụ tùng. Không hề có đống phụ tùng nào trong chiếc xe. Hễ muốn có xe thì phải mất đống phụ tùng, mà hễ ráp đống phụ tùng vô rồi thì ta có chiếc xe, phải không? Cái này chính là cái kia, cái kia chính là cái này, khi mọi thứ được tháo rời ra hết ta gọi đó là đống phụ tùng. Khi ráp lại một cách hợp lý và thông minh thì ta bèn gọi nó là chiếc xe. Chỉ vậy thôi. Và Ngài muốn mình hiểu cho nên Ngài mới xé nát cái đó ra Ngài cho mình thấy, phải không? Khi mình có 6 Căn thì tự nhiên nó có 6 Xúc, 6 Thọ. Xúc có nghĩa là sự gặp gỡ giữa Căn, Cảnh và Thức, phải không? Căn tức là thần kinh thị giác, thần kinh xúc giác, còn Cảnh ở đây tức là những đối tượng mà mình thấy, nghe, ngửi đó. Còn Thức ở đây là cái biết mà dựa trên Căn Cảnh. Cái biết này quan trọng, không có nó không có được, phải ba cái mới được, phải không? Xúc là chỗ gặp nhau của ba thứ này. Thế nào trong room cũng hỏi tôi vậy chứ cho ví dụ được không? Được chứ. Thí dụ như các vị đang nằm ngủ đi, con mắt quý vị lúc đó đâu có bị đui đâu, đúng không? Đâu có bị đui, đâu có bị mù, đâu có bị thị lực, vấn đề đâu có đâu, mắt mình ngon lành, chẳng qua mình khép nó lại, đúng không? Và chỉ cần mình mở ra một phát là mình thấy tùm lum, đúng không? Nhưng mà tại vì lúc đó mình ngủ, chính vì lúc đó mình ngủ cho nên là không có một sự kết hợp giữa ba thứ Căn, Cảnh và Thức. Mình không có cái ý muốn nhìn, lúc đó đang ngủ mà, mình đâu có ý muốn nhìn, anh phải có ý muốn nhìn thì lúc bấy giờ nó mới có sự kết hợp giữa cái này với cái kia, đúng không? Còn đằng này anh lo ngáy không, cho nên thiếu sự kết hợp giữa ba thứ đó, thì sự kết hợp đó gọi là Xúc. Thứ (hai) đó là không bao giờ có trường hợp 6 Căn làm việc mà không có cảm giác. Hoặc là khó chịu, hoặc là dễ chịu, hoặc là tẻ nhạc, vô vị, hờ hững, hững hờ, lãnh đạm gì đó. Nhưng nó phải có. Gọi là Xúc, là Thọ. Bây giờ vấn đề nó nằm chỗ này nè. Có nghĩa là bây giờ tôi nói cho cái đám mà tào lao trong lớp này nghe kịp nè, tào lao đây nghĩa là tôi đang nói với người sơ cơ á nha, chứ còn không có sơ cơ vô đây làm cái gì? Không sơ cơ là vô đây bắt lỗi à? Ném đá à? Đấy. Nó như thế này nè, các Ngài nói cho mình nghe đó, do tập khí nhiều đời, rồi mình thích sướng, sợ khổ, tham sống, sợ chết, bốn cái này. Thích sướng, sợ khổ, mà tham sống, sợ chết. Bốn cái này nó nằm ở trong máu của mình, nó nằm trong tiềm thức tâm khảm của mình. Cho nên hễ mà mình không có chánh niệm, không có tu tập Tứ Niệm Xứ, mắt, tai, mũi, lưỡi, mà nó cứ nghe, nó cứ nhìn cái này, cái kia là 99,9% là phiền não. Mà mình không có ngờ, mình sống thất niệm đầu mình lăng xăng, lăng xăng như khỉ vậy đó. Mình không có biết là cái thân này nó thường khổ nhiều hơn là sự dễ chịu. Hiếm hoi lắm luôn. Kể cả lúc mà mình thấy gió trưa hè hiu hiu, hiu hiu, mình tưởng mình đang sung sướng, No. Cái sướng nó chỉ là một phần rất nhỏ của cái gọi là đời sống cảm xúc của mình thôi. Lúc đó chỉ cần nhắm mắt lại, phải không? Chánh niệm, mình Scan, mình quét từ ở dưới lên, rồi mình sẽ thấy cái thân này nó không có dễ chịu như mình nghĩ. Chẳng qua là vì mình thất niệm, mình thiếu trí tuệ, không học giáo lý, không có niềm tin, đấy. Không tin lời Phật, đấy. Cho nên mình mới thấy cái thân này nó sướng chứ thật ra tin lời Ngài đi, phải không? Nhắm mắt lại, theo dõi hơi thở, theo dõi mà không có điều khiển nha, chỉ theo dõi thôi, thì lúc đó mình mới phát hiện ra, trời ơi, cái tâm này nó bồn chồn, nó ray rứt, nó nặng nề dữ lắm. Cái tâm ấy. Còn cái thân, cái xác của mình á hả? Trời ơi, nếu mà chánh niệm lại chút xíu thôi, nó lăn tăn, lích tích, nó khó chịu từ ở dưới gót lên tới đầu của mình, nó không có sướng như mình nghĩ, mà nhờ chỗ mình có khoảng vô minh cho nên mình sống đã lắm, mình sống mình thấy đời cuộc đời vẫn đẹp sao, phải không? Rồi. Thì bây giờ tôi trở lại "Thọ Duyên Ái" là sao? Có nghĩa là mình thường trực sống thất niệm, thường trực sống thiếu Trí, mà Trí đây nó gồm có (ba) là: - Văn, Tư, Tu. Không học đạo nên không có vốn liếng tư duy, không có vốn liếng để mà thể nghiệm thực chứng. Cho nên hít thở cũng là tham ái, mình á, mình là người phàm hít thở cũng tham ái, mà mình đâu có tin, mình đâu có nghĩ là hít thở, tôi ăn ngon, tôi mặc đẹp nó mới tham, chứ còn mình thở sao tham? Có. Vì sao? Vì một cách chi ly và vi tế, mình thở nếu mình để ý mình thở nó ngon lắm, bởi vì không thở mình bị ngộp mình chết sao? Mà vì nó quá chi li, ngay trong hơi thở là đã có tham ái, nói gì là mình bước ra đường gió mát nè, nắng đẹp nè, trời xanh mây trắng nắng vàng, đúng không? Thấy ông đi qua bà đi lại, rồi hoa cỏ bên đường, phải không? Nói chung là hết mùi rồi tới vị, hết vị rồi tới âm thanh, hết âm thanh rồi tới hình ảnh, màu sắc, tùm lum hết. Và nó như thế này, ở đây có hai trường hợp, (một) là Ngài nói đến trường hợp cái nào mà là lộ trình dẫn đến tham ái, Ngài nói là do các con đời trước không hiểu được Tứ Đế, nên mới tạo ra 6 Căn đời này, và lấy 6 Căn đời này thưởng thức 6 Trần, rồi đam mê trong đó, rồi tạo ra 6 Căn đời sau, và làm nên cái gọi là dòng luân hồi. Đó là nói gọn. Còn mình nói chi ly là như nãy giờ tôi nói, mà chưa chi ly lắm đâu, mấy buổi giảng sau mới chi ly. Thì bây giờ đó là hễ mà có mắt thấy, tai nghe, vậy là bắt đầu nó có tham. Bất cứ cảm xúc nào, hễ mà dễ chịu thì mình tham một cách trực tiếp. Còn mà khó chịu là mình tham cách gián tiếp. Là sao ta? Nó mát mẻ thì mình thích trực tiếp, còn nó nực quá mình bèn nghĩ tới chuyện ước gì mà có cái mát, hoặc là mình mong cho nó đừng có nực nữa, mình ngồi lâu, đúng theo A Tỳ Đàm nói đó là tâm sân. Nhưng mà bên cạnh tâm sân nó có xen kẻ các tham ái trong đó, nó mong rằng đừng có nhức nữa, trời đừng có nực nữa, lưng đừng có đau nữa, phải không? Đầu gối đừng có mỏi nữa, mà có điều là mình không có đủ chánh niệm và trí tuệ để mình bén, mình thấy cái đó, mình không thấy, mình cứ tưởng lúc tôi đang khó chịu, nhưng mà thật ra trong đó nó có xen kẽ trong đó. Nghĩa là ngay trong cái khó chịu nó cũng có tham ái xen kẽ trong đó, nói gì là cái dễ chịu ngọt ngào. Ngọt ngào là tham ái là cho nên "Thọ Duyên Ái" là chỗ đó đó. - (Một) là mình mong, Đức Phật có trường hợp như trong kinh Tứ Niệm Xứ Ngài gom hết phiền não vào có hai thứ thôi, gom hết, Ngài gom vào có hai thôi, đó là: - Tham và Ưu. Do vô minh trong Tứ Đế nên có Tham và có Ưu. Tham là gì? Tham là thích thú, là mong mỏi, phải không? Còn Ưu là gì? Ưu ở đây nó có nghĩa là bất mãn, phải không? Thì (một) là mình kéo vô mình ôm, (hai) là mình đẩy ra, thì cái kéo vô mình ôm gọi là tham, mà mình bất mãn đẩy ra gọi là ưu, phải không? Trong kinh Đại Niệm Xứ, thì tham đây nó có (hai) trường hợp, có (ba) trường hợp, hai hoặc ba. Tham kể (ba) trước đi, đó là: - Thích hưởng thụ, - Thích sở hữu, - Thích hiện hữu. Hỏi có ai trong ba cõi sáu đường, vô lượng vũ trụ mà né ra được (ba) cái này, nếu còn phàm. Thích hưởng thụ, thích ngọt, bùi, thơm tho, êm ái, thích hưởng thụ. Rồi thích hiện hữu, tham sống sợ chết, còn thích sở hữu là cái gì mà mình đã thích rồi không muốn mất. Đó là tham kể (ba). Tham kể (hai) là gì? (Một) là mong cho có được cái mình thích, và mong né được cái mình ghét. Đó cũng là tham nha. Ừ. Mong có được cái mình thích và mong né được cái mình ghét đều là tham ái hết. Còn Ưu? Ưu ở đây cũng có (hai). Ưu là bất mãn, bất mãn là vì không có cái mình thích và phải chấp nhận cái mình ghét. Rất là dễ nhớ. Mà điều này mình thấy dầu phiền não nào đi nữa nó cứ quẩn quanh cái thích không. Bị cái ghét nó là con ruột của cái thích. Chính cái thích nó là đẻ ra cái ghét. Khi ta thích cái gì ta sẽ ghét cái ngược lại. Và trong A Tỳ Đàm nói đó là tham ái và vô minh nó là Cha và Mẹ của dòng luân hồi. Cha Mẹ của chúng sanh. Vô minh là Cha mà ái là Mẹ, phải không? Trong kinh Pháp Cú có nói cái đó nha. Trong kinh Pháp Cú có nói chỗ đó. - Vô minh là Cha của mình, - Tham ái là Mẹ của mình. Hai ông đó ổng kết hợp lại mới tạo ra dòng luân hồi cho mình, tạo ra hình hài này của mình, phải không? Cho nên là "Thọ Duyên Ái" dầu là thọ dễ chịu, thọ khó chịu, nó đều là cơ hội để cho mình có tham ái gián tiếp hoặc trực tiếp, phải không? (Một) là mình mong cho có được cái mình thích, cái mình thích nó đang có mặt mong cho nó đừng mất đi, phải không? Cái mình thích nó đang có mặt nè, đừng mất đi. Còn cái mình ghét nó đang có mặt, mình mong cho nó biến lẹ, biến sớm, biến nhanh nhanh, phải không? Có nghĩa là gặp cái đắng thì mình cũng tham ái được, mình mong cho nó biến nhanh, nó mất nhanh. Còn mình gặp cái ngọt mình thích, thì mình mong cho nó nó nằm ở đó hoài đừng có đi, phải không? Rồi. Cái nào cũng mong hết, đó là "Ái Duyên Thủ", "Thủ Duyên Hữu", có nghĩa là khi có tham ái rồi bắt đầu nó có dính mắc, mà nãy giờ mình kể đó, mình thấy làm như nó đi theo hàng dọc, No. Nói cho hiểu thôi, chứ không có, giống như giờ nghe nè, giống như người ta nói hễ mà học dốt là nghèo, mà nghèo là khổ, bị người ta khinh nè, khó lấy vợ nè, rồi con cái nheo nhóc nè, bệnh không có tiền thuốc men nè, mình nghe người ta kể từng điều, từng điều, mình tưởng là mấy cái đó nó xảy ra theo hàng dọc. No. Nó làm một nùi. Có nghĩa là từ chỗ cái dốt là nó, ngay cái lúc mình đang dốt là bắt đầu cái nghèo nó ập tới rồi, vợ con nheo nhóc, bệnh không thuốc uống, đói không gì ăn, lạnh không gì mặc, đêm hôm không có nhà cửa để náu thân. Đấy. Nó làm cho mày một chùm. Rồi bị người ta coi rẻ, xem thường, rồi nghi ngờ, chà đạp, dè bỉu, phải không? Khinh miệt. Tất cả mấy này nó làm cho mình một nùi chứ không có phải là đi thứ lớp, không phải do tôi nghèo, hôm qua tôi nghèo, năm ngoái tháng giêng tôi nghèo, tháng ba vợ tôi nheo nhóc, tháng tư con tôi nheo nhóc, rồi tháng năm bệnh không có tiền thuốc, rồi tháng sáu không có áo mặc, rồi tháng bảy bị người ta coi thường, rồi tháng tám nhà dột, tháng chín nước ngập không biết ngủ đâu, tháng mười ngủ mùng lủng, tháng mười hai là ngủ kế bên đống rác. No. Không có. Mấy đó nó làm cho mày một chùm. Đấy. Mà tại vì không có tấm bảng nói không được. Thì cái này là không phải tại anh khiến, tại duyên nó khiến. Cho nên mình chỉ có thể học với nhau kiểu này thôi, phải không? Chứ còn mà vừa rồi, trời đất ơi, hai tháng bên Kālāma học rất là Ok. Mặc dù lớp học hai tháng thì đương nhiên phàm mà, nó cũng có chút sạn, có, nhưng mà giờ cuối rất là ổn. Thì tôi nói một cách vô tư thôi, nha. Một cách vô tư không có ý gì đâu, đừng ném đá mệt lắm, lúc này tôi già tôi né cũng hết nổi rồi, phải không? Chứ cái đám Paris, nguyên lớp ta nói già không hà, nhưng mà học rất khá, bởi họ có lòng á, chứ còn đám trong đó, đám Paris vừa rồi là học để mà dạng giống như học để mà, học mà mình nhìn họ, tôi giảng mà giống như tôi tụng kinh cầu siêu vậy đó. Tôi tiếc, tôi nói trời ơi, Việt Nam tuổi trẻ đông quá, mà không có lòng thiết tha uổng ghê. Chứ nếu mà khiêng được lòng thiết tha của dân Paris mà đem đưa cho tuổi trẻ Việt Nam là tuyệt. Đám Paris học rất là tinh tấn, một ngày học bốn buổi nha, 6 giờ sáng học suốt tới 8 giờ tối, chia làm thành bốn buổi, dĩ nhiên có ăn uống, có vệ sinh, có sinh hoạt cá nhân. Có. Nhưng mà 6 giờ sáng đến 8 giờ tối, mà tôi dạy suốt trong vòng một tuần như vậy. Có nghĩa là mấy chục buổi. Thì tại sao tôi nói cái đó? Bởi vì tôi đang giảng mấy chỗ nó hơi rối, chỗ này mà nãy vô tôi giảng mà bà con có được tấm bảng, có được giấy bút đằng trước mà bà con ghi xuống, rồi đặng lâu lâu tôi địa, tôi nghía cái coi bà con viết sao đó? Như bên Kālāma là tôi đi tới, đi lui, tôi coi, tôi hay ngó ngó vô, chuyện riêng của người ta tôi không có nhìn, nhưng mà vô trong lớp bài vở mình phải nhìn, bài vở học trò phải nhìn, phải không? Lâu lâu phải nghía cái coi nó vẽ này bài bảng, biểu đồ, vẽ giống như mình muốn hay không, phải không? Chứ chỗ này chỗ khó, thì bà con cứ hình dung đại khái vậy. Thì hễ có tham ái thì có Tứ Thủ, thật ra Thủ đây nó chính là tham ái thôi chứ không đâu hết trơn á. Tham ái mà nó đi chung với tà kiến thì gọi là Thủ, mà vì Đức Phật Ngài xé nhỏ ra đặng cho mình thấy mình là đồ ráp. Ngài xé cho thấy mình là đồ ráp. Chứ còn ngay bây giờ đó là, tôi ngó ra cửa mà tôi thấy có một con chim nó bay ngang mặt hồ đẹp quá, thì ngay trong lúc đó là nó có tất cả, nó có: - Vô minh duyên Hành - Hành duyên Thức - Thức duyên Danh sắc - Danh sắc duyên Lục nhập - Lục nhập duyên Xúc - Xúc duyên Thọ - Thọ duyên Ái - Ái duyên Thủ - Thủ duyên Hữu - Hữu duyên Sanh - Sanh duyên Lão tử (sầu, bi, khổ, ưu, não). Nó có hết, nó có trong vòng một ánh nhìn tích tắc, có một giây rưỡi thôi, nhìn một bóng chim bay ngang hồ, đẹp không? Đẹp như vậy đó, mà bao nhiêu người trong lớp không có nhìn thấy. Và ngay lúc này là lúc tôi đang rất là khỏe và rất là hào hứng, rất là nhiệt huyết, mà không có cách chi tôi gặp được bà con để mà chia sẻ với nhau, phải không? Tôi chưa từng nói tôi giỏi, tôi chỉ muốn làm cho bà con Việt Nam một chuyện thôi, đó là đa phần Phật tử mình là đi vào đạo ngủ lều không. Tức là lấy tấm bạt căng lên cái ngủ, cả đời không có đi đâu xa, tôi muốn thông qua những lớp này tôi cất cho mỗi người cái chòi, phải không? Khả năng tôi làm tới cái chòi thôi, phải không? Rồi khi mà mình chia tay nhau rồi các vị thấy chòi đây là mấy cây cột mà bằng tre đó, phải không? Tre non. Rồi khi tôi đi rồi quý vị thấy ở đâu có cây nào mà ngon, quý vị rút ra cây tre, quý vị ghim cây cột xịn vô, phải không? Mình cứ thay từ từ vậy đó. Thì từ cái chòi cuối cùng có được là bộ cột (sáu) cây, đúng không? Nếu mà chòi hai mái mình được (sáu) cây. Rồi là mình sáu cây cột ngon rồi đó. Thì cứ mỗi ông Hòa Thượng vậy, Thượng Tọa, Giảng Sư, Tiến Sĩ, gì đó giúp cho các vị thay một cây, phải không? Thay từ từ coi như các vị không còn giữ gì của tôi hết. Đấy. Bắt đầu mình thay cột xong, mình thay từ từ cho nó dễ, rồi bắt đầu thay mái, thay vách, rồi bắt đầu làm nền, rồi bắt đầu thêm hàng hiên, thềm ba hành lang đằng trước đó, đấy. Rồi từ từ. Còn nếu cái chòi đó mà làm gỗ tốt đó, là mình làm gác luôn, phải không? Làm gác ở trên luôn, phải không? Nhưng mà phải học giáo lý mới có cái chòi. Phải có cái chòi, phải có cái sườn trước, rồi mình mới bắt đầu mới nhờ các vị Tôn Sư, Thạc Học ở trong nước người ta chỉnh sửa, người ta góp sức cho vô. Chứ còn mà, (Cái gì mà nó đẹp dữ thần vậy ta? Tôi ghét đến mức tôi vừa giảng mà tôi giảng có nửa hồn thôi, nửa hồn tôi đi dạo, biết không? Xuất hồn, vừa giảng vừa xuất hồn đi chơi trong núi, là các vị biết tôi chán). Hễ mà có tham ái thì là có tà kiến đi kèm. thì lúc bấy giờ được gọi là "Ái Duyên Thủ" Mà hễ nó có tham ái nó gắn liền tà kiến, là ái nó đã thích mà cộng với ông thầy tà kiến vô là cái ái đó nó khắng khít, nó thiết tha, nó sâu dày, nó thâm hậu lên. Và chính vì vậy cho nên nó mới dẫn đến chuyện mình quay lại tiếp tục tạo các nghiệp thiện ác nữa. Có nghĩa là mình đang quay lại vòng tròn, hồi nãy là do vô minh mình mới tạo các nghiệp thiện ác, đúng không? Nhưng mà tới chỗ này là do tham ái mình tạo ra các nghiệp thiện ác, rồi mình nghe vậy mình nói, "ủa sao kỳ vậy ta?". Tại sao mà hồi vô minh bắt đầu do nghiệp thiện ác, rồi hồi nói tham ái, No. Không phải. Không bao giờ. không bao giờ, không bao giờ cái đầu phàm phu của mình mà nó vắng bóng vô minh. Không có. (Một) là nó lộ liễu. (Hai) là nó núp lùm thôi. Cho nên Ngài vẽ ra cho mình biểu đồ vậy thôi. Nhưng mà có học giáo lý mình mới biết. Nói là "Vô Minh Duyên Hành" rồi dưới nó "Ái Duyên cho Thủ", "Thủ Duyên cho Hữu", mà hữu này lại là nghiệp thiện ác nữa. Mình nghĩ ủa vậy là hồi là ái tạo, các vị yên tâm đi, các vị không bao giờ mà vắng mặt tham ái đâu, phải không? Các vị hít thở còn tham ái mà. Ăn no như con lợn rồi đó, xỉa răng, lúc xỉa cũng là tham ái, chứ đừng có nói mà ăn ngon mới tham ái. No. Lúc nó đã ngán ngẫm lắm rồi, nó đã ngán lòi con mắt, nó lên tới lỗ tai rồi đó, nhưng mà lúc xỉa răng vẫn là tham ái, phun phèo phèo, phẹt phẹt, cũng là tham ái, dễ sợ như vậy. Mà tham ái ở đâu thì ông vô minh ổng nằm núp lùm nguyên một con ở dưới. Nhớ cái đó. Cái đó rất là quan trọng. Nhớ không. Nó nằm ở dưới. Hễ mà có "Tham Ái Duyên Thủ", "Thủ Duyên Hữu", "Hữu Duyên Sanh Tử", có nghĩa là hễ có tham ái là phải có vô minh nó nằm trong đó. Mà chỗ này Ngài không có nhắc tới nữa. Ngài không. Ở đây mỗi một phân đoạn ở trong Duyên Khởi Ngài chỉ nhắc một chuyện thôi. Ở trên Ngài nói vô minh, chứ Ngài không nói thêm gì nữa hết. Ở dưới Ngài nói ái thôi chứ Ngài không nói gì nữa hết. Hễ có nghiệp, do thích ghét nó mới tạo ra nghiệp thiện ác, mà nghiệp thiện ác nó lại tiếp tục quay lại lần nữa là gì ta? Nghiệp thiện ác nó tạo ra hai thứ Quả, đó là Quả tái sinh và Quả bình sinh. - Quả tái sinh là tâm đầu thai vào các cõi. - Quả bình sinh chính là thân phận hình hài và hoàn cảnh nào ta có mặt sau khi ta đầu thai ở mỗi cảnh giới. Nó gọi là Quả bình sinh. Nhớ không? Rồi. Và hễ có thân thể, có hình hài là sao ta? nó bèn già, bèn bệnh, bèn chết, bèn sầu, bi, khổ, ưu, não. Rồi sao ta? Khi khổ quá rồi sao ta? Bèn tìm cách giải quyết. Mà giải quyết bằng cách nào? Rồi. Bắt đầu lúc này ông vô minh ổng lại có mặt nữa. Khi mình giải quyết cái khổ mà mình không biết cách nào trốn khổ hết, bắt đầu, thay vì chỗ đó mình thấy mọi thứ là khổ, đằng này không, lúc đó mình lại móc vô minh trong Tứ Đế ra mình xài tiếp. Khi khổ quá mình mới tìm cách là mình mới loay hoay. Cho nên: - "Chúng sanh già, chết, khổ, sầu. Bởi do Pháp Lậu dẫn đầu Vô Minh" là chỗ đó. Cho nên trong Chú Giải có câu là: āsavā samuddayā ; avijjā samuddayo là chỗ đó đó. Có nghĩa là sự có mặt của Tứ Lậu nó cũng là nguồn gốc của vô minh. Tôi đọc lại nha: āsavā samuddayā ; avijjā samuddayo cái này nó là nguồn cho cái kia chứ không có gì hết trơn, phải không? Nó là nguồn cái kia. Có nghĩa là, bây giờ nói cho dễ hiểu đi, do vô minh tham ái xưa nó mới dẫn đến vô minh tham ái nay. Mà nếu không được giải thoát thì vô minh tham ái nay nó lại tạo điều kiện cho vô minh tham ái kiếp sau, vô minh tham ái kiếp sau tiếp tục tạo điều kiện cho vô minh tham ái kiếp sau sau nữa. Cứ như vậy. Trải qua một thời gian gọi là: - "Tiền tiền vô thủy, mà hậu hậu vô chung, sữa Mẹ mình bú, nước mắt mà mình khóc, nó nhiều hơn nước trong bốn biển". Đó là nói mỗi cá nhân đó nha. Nước mắt, máu, mồ hôi, và sữa Mẹ. Máu rồi nước mắt, mồ hôi và sữa Mẹ mà đổ ra trong vòng luân hồi nó nhiều hơn là nước trong bốn biển. Cái điệp khúc đó cứ làm hoài, làm hoài vậy. Cứ sanh ra nó trong do nghiệp thiện ác, do tiền nghiệp, khuynh hướng tâm lý và môi trường sống của kiếp này nè, nó mới dẫn đến thân phận, hình hài, bối cảnh môi trường của kiếp sau. Rồi kiếp sau nó tiếp tục lại tạo ra cái sau nữa. Mà Phật nói rồi. Phàm phu tiếng Phạn gọi là "Satta" nghĩa là "dính". Có nghĩa là nó làm con giòi thì nó dính trong đống phân, mà nó làm con voi thì nó dính trong cỏ rừng. Nó làm đàn bà nó dính trong thân phận đàn bà, bà mà thất học không biết chữ thì bả cũng có cái để bả dính, mà mệnh phụ phu nhân, nữ tiến sĩ, nữ giáo sư ở đại học Oxford cũng lại có dính mắc, làm bà hoàng bên Á Rập xứ dầu lửa cũng có dính mắc, mà làm bà bán ve chai ở cầu Ông Lãnh cũng có dính mắc, làm một anh du thủ du thực Homeless ở dưới dạ cầu cũng có cái ảnh dính, mà làm tới Giáo Hoàng, Thủ Tướng, Tổng Thống họ lại cũng có cái để họ dính. Có nghĩa mình phàm phu là đụng đâu dính đó, từ con giòi nó cũng có cái để nó dính, mà lên tới con voi, con cá nhà táng, rồi con người dầu nghèo khổ như điên, hay là sướng như tiên, cứ hễ đẻ ra thấy nắng mặt trời một phát là nó đi kiếm chỗ để nó dính. Rồi đứa mà nó dính cái này nè, nó dòm mấy đứa kia nó nó thấy mấy đứa kia không bằng nó, phải không? Thí dụ như bây giờ mình làm người, mình nhìn thấy trời ơi mình cao ráo, đẹp trai, đẹp gái, rồi học giỏi, rồi sức khỏe, rồi hưởng thụ, mình nhìn thấy mình hãnh diện, mình tự hào, ngày xưa tôi không biết chứ tôi biết thời nay đó mà có tí tiền, tí nhan sắc, tí học thức thấy ghét lắm, phải nói như vậy. Cái người nó ít mà cái con nó nhiều. Thời này kêu con người chứ thật ra thời này yếu tố "con" nó nhiều hơn yếu tố "người". Thiệt. Ngày xưa người ta học thức là dễ thương, thời nay đời sống công nghệ, thời nay nó đào tạo ra người máy ngộ lắm. Bây giờ mà nó giàu tí, đẹp tí, giỏi tí, cái gì có tí tí nhìn thấy ghét lắm. Đấy. Thấy ghét lắm. Mà nó không có biết rằng cái mà nó có đó, đứa khác nhìn coi nó không ra gì hết, chỉ có đứa mê tiền nó mới ngưỡng mộ, chứ còn ai mà, không có màng cái của mình, người ta coi mình như rác, người ta còn nghĩ mình khùng nữa, người ta tưởng mình khùng nữa. Thí dụ như có những người mà đi đâu đó, do một hoàn cảnh đặc biệt nào đó rồi được ngồi ghế danh dự, được chào đón cờ quạt, pháo hoa, rồi mình tưởng mình ngon, chứ thật ra thử thời mà đổi thân phận trong vòng có ba nốt nhạc, mình không còn được cái đó nữa, thì mình cũng trở về thằng ta nói tào lao vô danh thôi. Nhưng mà có cái nhờ nó ngu, nó không có thấy, cho nên được cái gì dính trong đó, được vỗ tay là khoái, được khen là khoái, được người ta thương thích là khoái, được người ta ngưỡng mộ là khoái. Mà từ đó nó mới dẫn đến cái khổ là gì? Bị người ta coi thường là khổ, bị người ta nói xấu là khổ, bị người ta thị phi dè bỉu, chà đạp là khổ. Chứ thật ra tất cả đều là mù sương, mù sương hết. Và chính vì không hiểu cái đó, cho nên chính cái khổ trước làm nền cho khổ sau, phiền não trước làm nền cho phiền não sau, nhân trước làm điều kiện cho nhân sau, quả trước làm điều kiện cho quả sau. Và chính vì như vậy nó mới có (bốn) luật nhân quả. Nguyên giáo lý Duyên Khởi nó gom là còn có (bốn) điều thôi: 1- Nhân tạo ra Quả, cái này dễ hiểu. 2- Quả nó tác động Quả. 3- Quả nó tác động Nhân. 4- Nhân nó tác động Nhân. Nguyên dòng luân hồi chỉ có bốn luật đó thôi. - (Một) là Nhân tạo ra Quả là sao? Do thiện ác qua ba cửa nói, làm, và suy nghĩ, cho nên kiếp sau sanh ra mình mới có 6 Căn, 6 Trần như ý hay bất toại. Thì cái đó được gọi là Nhân tạo ra Quả. - Quả tác động Quả là sao? Khi mà mình sanh ra trong hình hài nào đó, hình hài đó là quả thiện ác, nhưng mà tùy cái hình hài, có những hình hài mình sanh ra có điều kiện để mình hưởng được các quả lành, rồi có những hình hài, có những thân phận, mà mình sanh ra không có điều kiện hưởng quả lành mà chỉ có điều kiện cho quả xấu thôi. Thì trường hợp đó được gọi là Quả tác động Quả. - Thứ (ba) là Quả tác động Nhân. Có nghĩa là khi mà mình sanh ra trong một hình hài, một thân phận nào đó, thì mình dễ làm ác hoặc là dễ làm thiện hơn, phải nói cái đó có thiệt. Ngay trong thế giới Việt Nam mình nè, nó có những thân phận, nó có những hình hài, nó có những hoàn cảnh? phải không? Có những môi trường, có những điều kiện mà đi chùa nghe pháp rất dễ. Đấy. Nhưng có người ta nghèo người ta đi tu học khó mình không có nói, đằng này có người giàu lắm luôn, giàu, đẹp, giỏi luôn, mà muốn nghe pháp rất khó. Muốn dự một khóa thiền rất khó, muốn đi hành hương Ấn Độ rất khó, muốn qua Miến Điện rất khó. Đấy. Cho nên do Quả đó, gọi là Quả tác động Quả, giải thích rồi. Bây giờ Quả tác động Nhân, là có những trường hợp mà do mình nhận một Quả nào đó, mà bây giờ mình muốn tạo Nhân thiện nó hơi khó, hoặc là tạo Nhân ác hơi khó. Thí dụ như ở Thụy Sĩ, trẻ con của Thụy Sĩ do phước nó sanh vô làm người Thụy Sĩ, mà nó có nhiều nghiệp bất thiện ở Thụy Sĩ cũng hơi khó làm. Thí dụ như bên đây là con nít nó đâu có vụ mà bắt dế, đá dế, đá cá lia thia hay là nó bắt con cào cào, châu chấu, nó ngắt đầu, nó bẻ chân, không có. Bên đây là con nít nó chơi cái gì chơi, chứ còn bên đây cái chuyện mà bạc đãi loài này, giống nọ đó là không có. Bên đây thậm chí khi nó lớn lên nó còn, người lớn ở Thụy Sĩ đều được huấn luyện từ nhỏ nha, là thiên nhiên chỉ có bảo vệ thôi. Người Thụy Sĩ họ chỉ đốn bỏ cây rừng khi không thể giữ, còn có nhiều quốc gia mà chậm tiến, phải không? thì ta chỉ giữ khi không thể bỏ. Người ta chỉ tha mạng cái con gì đó, khi người ta không bắt được nó. Chứ còn bắt được là quất rồi, phải không? Ăn được là ăn, mà không ăn là tại vì bắt không được. Còn cây cối thiên nhiên là mình bên mấy xứ mà nhược tiểu, chậm tiến, người ta chỉ giữ được khi không thể phá. Còn mấy xứ văn minh là ta chỉ phá, chỉ đốn, khi không thể giữ. Nó khác chỗ đó. Cho nên là cái đó mình thấy rõ ràng là Quả tác động Nhân, có nghĩa là sanh do Quả thiện, Quả ác mình không cần biết, mà nó sanh vô môi trường nào đó nó khiến cho mình làm ác hay làm thiện dễ không khó. Đó gọi là Quả tác động Nhân. Còn Nhân tác động Nhân là sao? Có nghĩa là hễ làm ác hoài cái nó quen tay, mà làm thiện hoài nó cũng quen tay, đấy. Nó có trớn dữ lắm luôn. Thí dụ như mình thấy Thái Tử Tất Đạt 7 tuổi đắc Sơ Thiền, ở đâu mà dễ vậy? Ở đâu? Ở đâu ra cái đó? Ở đâu ra? Là trời đất ơi, Ngài tu thời gian ta nói nhật nguyệt trăng sao, Ngài đó, chuyện mà Ngài đắc thiền, Ngài đắc không biết bao nhiêu ngàn triệu tỷ lần rồi. Cho nên bây giờ chuyện 7 tuổi mà đắc Sơ Thiền đối với Ngài là chuyện mà coi như nó chỉ nháy mắt thôi. Nháy mắt. Đó là Nhân tác động Nhân, nghĩa là nhiều đời người ta đã như vậy rồi. Chưa hết, chỉ cần lớn lên nhìn thấy một người già, một người bệnh, là người ta bỏ, người ta đi tu liền. Mà vô tu là không đổi ý nha. Chứ còn mình là một ông Hoàng mà bỏ để đi tu là đã chuyện khó, mà vô rừng khổ quá nó cũng bèn đổi ý, có "bèn" đó nha, mình có cái "bèn đổi ý" nha. Còn Ngài là không. Mà tới hồi thành Phật thì khỏi nói rồi, thành Phật mình thấy Ngài là: - "Chí Tôn Vô Thượng, Tứ Sanh Từ Phụ, Thiên Nhân Chi Đạo Sư". Mà quý vị thấy không? Ngày nào cũng phải ôm bát đi, mà nắng cũng đi, mà mưa cũng đi, nóng cũng đi, lạnh cũng đi, mà cái này mới ghê nè: - "Thiên Nhân Chi Đạo Sư" Thầy của trời, người, ba cõi, không phải ba cõi mà là muôn cõi đó. Đấy. Mà coi như bữa đói, bữa no, chứ đâu phải là Phật là ngày nào cũng có người cúng dường đâu. No. Cái đó không có. Trong kinh nó rất rõ, có bữa là vì độ người ta đó, phải đi tới vùng hoang sơn giả lãnh, nông thôn mà nó đói nghèo xơ xác, cột nhà nó không có nữa, chăng dây chằng dây rừng mà nó che lều nó ở, mà miễn là nó có duyên giác ngộ thì Ngài bèn tới nơi Ngài độ cho mày đắc đạo. Mà vô đó rồi là bữa đó đói. Vậy đó, biết trước vậy đó, nhưng mà tại nhiều đời Ngài đã như vậy rồi. Nhiều đời Ngài chỉ có Đại Bi thôi. Nhiều đời Ngài đã Ly Dục, nhiều đời Ngài đã Tri Túc. Cho nên kiếp này khi thành Phật rồi thì miễn bàn. Nhưng mà trước lúc thành Phật, giữa là rừng sâu núi thẳm Ngài coi cái chuyện mà khổ cực là chuyện bình thường. Chuyện mà nhung lụa, nhung gấm, lụa là cái đó là phiền phức. Ngài cũng đã thấy nhiều kiếp rồi. Cho nên kiếp này Ngài thấy nhìn nhung gấm lụa là Ngài nhìn Ngài ớn, Ngài ngán. Ngài thấy chuyện mà quần tụ đông đúc, ăn uống, tiệc tùng, chạm ly, chúc tụng Ngài thấy Ngài oải. Còn mình thì sao? Nhân sanh tử mình nó nhiều quá. Cho nên bây giờ sanh ra mà gặp Nhân giải thoát là mình dội. Thấy cái chuyện 5, 7 chục mạng mà vô trong Chánh Điện tắt đèn rồi hít vào, thở ra, trong chánh niệm, rồi lát sau khẽ khàng bước ra đi trong chánh niệm từng bước, từng bước, là mình thấy cái đó là chịu không nổi. Vô duyên quá. Bởi vì bữa nay trăng là mình phải có ăn uống, phải có ca hát, hát trật nhịp cũng được, cũng phải hát, phải gào, phải thét, miễn sao có ăn uống, ca hát, phải có trai gái, phải có này nọ mới vui, phải không? Cái đó gọi là Nhân tác động Nhân. Bây giờ tôi chốt lại 12 Duyên Khởi gom lại còn có 4 luật thôi: 1- Nhân tạo ra Quả, 2- Quả tác động Quả, 3- Quả tác động Nhân, 4- Nhân tác động Nhân. Bữa nay là bữa đầu tiên nói về 12 Duyên Khởi. Nói sương sương vậy thôi, rồi ba bữa sau mình học tiếp. Nhìn mặt Lâm là thấy nó buồn ngủ lắm rồi. Chúc Lâm an giấc ngàn thu. 🙏 Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Chúng con xin Cúng dường Đức Thế Tôn, Pháp Bảo và Tăng Bảo bằng sự hành đạo. Con nguyện sự chia sẻ Giáo Pháp nầy là nhân duyên giúp cho hàng Phật-tử chúng con và gia quyến thoát khỏi sự Khổ Thân, thoát khỏi sự Khổ Tâm, đoạn tận Phiền Não, tránh mọi sự cám dỗ hướng Tâm Đến Giác Ngộ, Giải Thoát Niết Bàn. 🙏🙏🙏 Youtube video Xem thêm: ← Giáo Lý Căn Bản |
 Youtube video
Xem thêm: |